آن ، براى مثال ، پرداختِ چند برابرِ شىء دزديده شده است . در مقابل ، در قانون نامهء حمورابى بارها و بارها براى جرايم مالى مجازات اعدام منظور شده است ، مانند مواد 6 ( سرقت از معبد ) ، 7 ( خيانت در امانت در حكم سرقت ) و نيز 9 ، 10 ، 21 ، 22 و . . . . حتّى در آنجا كه مجازاتِ مالى براى سرقت در نظر گرفته شده ، اين مجازات بسيار شديد و نتيجهء عدم پرداخت آن مرگ است . مادّهء 8 . اگر شخصى يك گاو يا يك گوسفند يا يك الاغ . . . دزديد ، اگر آن به معبد . . . يا . . . به يك محل دولتى متعلق بود او بايد سى برابر غرامت بپردازد . اگر آن به شخص عامى تعلق داشت ، او بايد ده برابرِ كامل [ آن را ] بدهد . اگر سارق توانايى پرداخت غرامت را نداشت او بايد به قتل برسد . در حقوق يهودى ، رسيدگى به جرايم مالى در صلاحيت دادگاه مدنى ( 3 نفره ) است نه دادگاه جنايى ( 23 نفره ) ، و همين امر تفاوتِ اين دو گروه قوانين را به خوبى نشان مىدهد . از سوى ديگر ، در اين قانون‌نامه به جرايم بر ضد اشخاص ، به ويژه قتل عمد ، توجّه چندانى نشده است . « 1 » هيچ يك از موادّ اين قانون‌نامه به صراحت به قتل عمد نپرداخته است . در يك جا عمل قتل در حكم عمد فرض شده است و مجازات قاتل مرگ است : آنجا كه معمار در استحكام بنا كوتاهى كند و ديوار فرو ريخته ، موجب مرگ صاحب خانه شود ( مادّهء 229 ) . همچنين براى موردى كه كسى زنى حامله را بزند و جنين وى را سقط كرده ، موجب مرگ خود او هم بشود مجازات مرگ در نظر گرفته شده است ( مادّهء 210 ) ، كه البتّه در اينجا نه خود قاتل ، كه دختر او بايد كشته شود . موارد ديگر عمدتاً ناظر به قتل غير عمد است كه با پرداخت جريمه مجازات مىشود . حتّى در قتل در حكم عمد نيز هميشه مجازات قتل اعدام نيست ، مثل قتل زن عامى يا كنيز حامله ( موادّ 212 و 214 ) ؛ مرگ برده در اثر كوتاهى معمار ( مادّهء 231 ) و . . . با اين همه ، گاه شباهت‌هايى را نيز مىتوان بين قانون تورات و حمورابى مشاهده كرد . براى مثال ، بر طبق قانون نامهء حمورابى ، اگر كسى به دروغ ديگرى را به ارتكاب قتل متهم كند شاهد دروغين بايد به قتل برسد ( مادّهء 1 ) . در تورات نيز مجازات شاهد دروغين همان مجازات عملى است كه وى ديگرى را به ارتكاب آن متهم كرده است ( تثنيه ، 19 : 16 . 21 ) . همسانى مجازات شاهد دروغين با مجازاتِ جرمِ موضوع شهادت در اين دو نظام ، شباهت جالب و در خور اعتنايى است . ( اگر چه با تفسير شريعت شفاهى از شهادت دروغ ، اين مسأله شكل متفاوتى مىيابد ) . نمونهء بارزتر آن از حيثِ شكل تدوين ، قانون مربوط به صدمات گاو شاخزن است . در قانون نامهء حمورابى آمده است : 250 . اگر يك گاو ، هنگامى كه در خيابان راه مىرفت به شخصى شاخ زد و او را كشت در اين مورد

--> ( 1 ) . CarlS . Ehrlich , op . cit . , p . 421 - 3 .